Günümüzde savaş teknolojilerinde yaşanan baş döndürücü gelişmeler, harp sahalarını yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda taktiksel ve psikolojik açıdan da yeniden tanımlıyor. Özellikle İnsansız Hava Araçları (İHA) alanındaki inovasyonlar, küçük ama ölümcül platformların savaşın seyrini değiştirdiği yeni bir dönemin kapılarını araladı. Bu teknolojik evrimin en dikkat çekici örneklerinden biri de FPV (First-Person View – Birinci Şahıs Görüşü) drone’lar.
FPV Drone Nedir?
FPV drone'lar, üzerlerine entegre edilmiş kameralar sayesinde gerçek zamanlı video görüntüsünü, genellikle özel gözlükler ya da ekranlar aracılığıyla operatöre doğrudan ileten küçük İHA’lardır. Bu sayede operatör, drone’un perspektifinden adeta bir savaş pilotu gibi çevresini gözlemleyebilir. Geleneksel drone sistemlerinden farklı olarak, FPV drone'lar daha hızlı tepki süresi, daha yüksek manevra kabiliyeti ve daha fazla çeviklik sunar.
Bu drone’lar genellikle sivil alanda yarış ve eğlence amaçlı kullanılsa da, son yıllarda özellikle Ukrayna-Rusya savaşında askeri sahnede oldukça stratejik roller üstlenmeye başlamıştır. Donanım olarak oldukça basit bileşenlerle üretilebilen bu drone’lar, düşük maliyetli olmalarına rağmen yüksek etkili sistemlere dönüştürülebiliyor.
FPV Drone’ların Askeri Üstünlükleri
1. Gerçek Zamanlı Görsel Avantaj
Operatörün, drone’un görüş açısından savaş alanını anlık olarak izlemesi, hedef belirleme ve saldırı kararlarının çok daha isabetli şekilde verilmesini sağlar. Bu durum, özellikle kapalı veya karmaşık coğrafyalarda, hedefe sessiz ve görünmeden yaklaşmak için kritik avantajlar sunar.
2. Yüksek Hız ve Çeviklik
FPV drone’lar, geleneksel silahlı İHA’lardan farklı olarak küçük, hafif ve oldukça çeviktir. Bu sayede özellikle düşman savunma sistemlerinden kaçınma, dar alanlarda hareket etme ve düşük irtifada sızma görevlerinde başarıyla kullanılabilir.
3. Kamikaze Görevleri
Özellikle Ukrayna tarafından geliştirilen FPV drone’lar, ucuz mühimmatlarla donatılarak “kamikaze drone” rolünde kullanılmakta. Sahada 300 ila 1000 dolar maliyetle üretilebilen bu sistemler, birkaç bin dolarlık zırhlı hedefleri etkisiz hale getirebiliyor. Düşük maliyet-yüksek etkinlik dengesi, asimetrik savaş ortamlarında FPV drone'ları stratejik bir silah haline getiriyor.
4. Elektronik İz Bırakmama
Bazı gelişmiş FPV drone sistemleri, GPS’e bağımlı olmadan da çalışabiliyor ve bu da elektronik harp sistemlerinden etkilenmeden görev icra edebilme imkânı sağlıyor.
Sahada Kullanım: Ukrayna-Rusya Savaşı
2022’den bu yana devam eden Ukrayna-Rusya savaşında FPV drone’lar adeta taktik sahaların yıldız oyuncusu haline geldi. Ukrayna ordusu tarafından geliştirilen “Army of Drones” projesi ile 10 binden fazla FPV drone sahaya sürüldü. Bu drone’lar tanklara, siperlerdeki askerlere, hatta hareket halindeki araçlara karşı doğrudan saldırı düzenleyebiliyor.
Ukrayna kaynaklı görüntülerde, FPV drone’ların tanksavar mühimmat taşıyarak T-72 ve BMP tipi zırhlı araçları yok ettiği anlar defalarca kaydedildi. Özellikle Batı’dan gelen 3D yazıcı destekli üretim kabiliyetleri ve açık kaynak yazılım sistemleri, bu araçların hızlıca çoğalmasını sağladı.
Geleceğe Bakış: Yapay Zekâ ve Otonomi
FPV drone’ların geleceği yalnızca insan operatörlere bağlı değil. Otonom sistemler ve yapay zekâ destekli karar alma mekanizmalarının bu platformlara entegre edilmesiyle, hedef tanıma, yol bulma ve saldırı kararları insan müdahalesi olmadan da gerçekleştirilebilecek. Çin, İsrail ve ABD gibi ülkeler bu konuda ileri seviyede Ar-Ge çalışmaları yürütmekte.
Bunun yanında, sürü drone sistemleriyle entegre edilen FPV drone’lar, kitle hedeflerine karşı eş zamanlı saldırılar düzenleme kapasitesine ulaşmakta. Bu teknoloji, ilerleyen yıllarda hem savunma hem de caydırıcılık konseptlerini baştan tanımlayacak potansiyele sahip.
Türkiye’de FPV Drone Teknolojileri: Sessiz ve Derin Bir Gelişim
Türkiye, son yıllarda insansız hava araçları alanında dünya çapında söz sahibi ülkelerden biri hâline geldi. Bayraktar TB2, Akıncı ve Anka gibi platformlarla dünya basınında sıkça yer bulan Türkiye, şimdi de daha küçük, taktik seviyedeki FPV drone teknolojilerine yöneliyor.
Yerli Girişimler ve Platformlar
BAYKAR Teknoloji
Baykar, ana odak noktası daha büyük ve stratejik İHA'lar olsa da, FPV sınıfı mini İHA'lar konusunda da Ar-Ge çalışmaları yürütmektedir. Özellikle elektronik harp ve düşük radar izine sahip mini sistemler, sızma operasyonlarında kullanılabilecek şekilde geliştiriliyor.
STM – KARGU’dan FPV’ye
STM Savunma Teknolojileri, KARGU gibi döner kanatlı kamikaze drone’larla bu alana öncülük ediyor. KARGU, FPV kadar çevik olmasa da, benzer görev profiline sahip ve uzaktan canlı görüntü aktarımı özelliğiyle dikkat çekiyor. STM, bu tecrübesini daha küçük ve daha hızlı platformlara aktarmak üzere çalışmalar yürütüyor.
Yerli Girişimler ve Askeri Maker’lar
Askerî maker toplulukları ve savunma sanayi kümelenmeleri (örneğin SAHA İstanbul) çatısı altında, 3D yazıcı ile üretilmiş FPV drone’lar test ediliyor. Bazı start-up'lar, “Open Source FPV Combat Drone” projeleriyle ASELSAN ve TÜBİTAK destekli programlara dâhil olmuş durumda.
Sahada Deneyim: Türk Silahlı Kuvvetleri ve FPV Kullanımı
Saha verilerine göre, Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) özellikle sınır ötesi harekâtlar sırasında kapalı alan taraması, keşif ve hızlı imha operasyonlarında mini FPV sistemleri test etmektedir. 2023'te Suriye'nin kuzeyindeki operasyonlarda bazı FPV sistemlerinin aktif kullanıldığı belirtilmiş; bu da TSK'nın bu alandaki eğilimlerini göstermektedir.
Ayrıca Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı da, meskûn mahal operasyonlarında FPV sistemleriyle ilgilenmektedir. Bu sistemler sayesinde, kapalı alanlara insan sokmadan içeriye kamera gönderilerek hem rehine kurtarma hem de mayın tespiti gibi kritik görevler daha az riskle icra edilebiliyor.
Gelecekte Ne Bekleniyor?
-
ASELSAN ve HAVELSAN gibi firmalar, FPV drone’lara özgü elektronik karıştırma ve görüntü işleme modülleri geliştirmek üzere Ar-Ge yatırımlarını artırıyor.
-
“Drone sürü zekâsı” konsepti kapsamında FPV sınıfı mini İHA’ların yapay zekâ ile otonom kararlar alması hedefleniyor.
-
Milli Savunma Üniversitesi ve TÜBİTAK SAGE, FPV drone’lar için düşük maliyetli patlayıcı başlıklar üzerine çalışmalar yürütüyor.
Sonuç
FPV drone’lar, modern savaşta “düşük maliyetli ölümcül zeka”nın bir temsilcisi olarak öne çıkıyor. Hem gelişmiş ordular hem de asimetrik güçler tarafından tercih edilen bu sistemler, geleceğin savaş alanlarını daha öngörülemez ve dijital hale getirecek. Özellikle yapay zekâ ve sürü algoritmaları ile birleştiğinde, FPV drone’lar yalnızca savaşta değil, barışta da askeri strateji ve savunma planlamasında belirleyici bir unsur olacak.
Yorumlar
Yorum Gönder
Lütfen hakaret, küfür ve incitici sözler kullanmayın.